از زمان ورود اسلام به ایران، فریضه حج، به اقتضای نظامهای حاکمیتی، همواره با فراز و فرودهای خاصی انجام میگرفت. ایلخانان از هان آغاز مسلمانی خود، اقدامات مهمی برای اعزام کاروانهای زیارتی و بهرهبرداری سیاسی و اجتماعی از این امر، انجام دادند. اما با انقراض حکومت آنها و ایجاد دوره جدیدی از تجزیه سیاسی در ایران، شکل برگزاری فریضه حج تغییر کرد و از میزان توجه حکومتهای اسلامی شرق به اعزام کاروانهای حج کاسته شد.
با تشکیل حکومت تیموری، بار دیگر به بهرهبرداری سیاسی، اجتماعی و اقتصادی از حج، توجه شد و اجتماع حج، صحنه نبرد و برتریجویی فرمانروایان تیموری با سلاطین مملوک و سپس عثمانی گردید. این وضع بر مسائل مرتبط با حج نیز اثرگذار بود.
این کتاب دربردارنده شش بخش مختلف با عنوانهای «نگاهی به گذشته»، «حج و سیاست در ایران از سقوط ایلخانان تا پایان تیموریان»، «اقدامات حاکمان در زمینه حج»، «حج و تحولات مذهبی قرون هشتم و نهم هجری»، «راهها و کاروانهای حج« و «تجلی حج در فرهنگ، هنر و ادبیات» است که هر بخش به بررسی موضوعاتی پیرامون مسأله حج پرداخته است.